Có thể độc quyền gối xếp truyền thống?

Lo của chung thành của tư

Nhóm những người yêu phục trang cổ Đại Việt cổ phong nóng lên vì thông tin có người nộp đơn xin cấp bằng độc quyền mẫu mã công nghiệp gối xếp truyền thống lịch sử. Thành viên Lộc Thắng của nhóm này thông tin chiếc gối xếp 5 chái truyền thống cuội nguồn đã được ĐK sở hữu trí tuệ dưới tên một cá thể là Nguyễn Đức Lộc, chủ tên thương hiệu Ỷ Vân Hiên. “ Chiếc gối truyền thống cuội nguồn đã bị bí mật đem đi ĐK từ năm 2018, trước khi cá thể này xây dựng Ỷ Vân Hiên chỉ khoảng chừng 2 tuần. Loại chiếm hữu ĐK trong đơn là mẫu mã công nghiệp, đơn được đồng ý ngày 14.8.2018 ”, thành viên này cho biết .
Trong khi đó, theo thành viên Lộc Thắng, chiếc gối xếp là loại sản phẩm được sử dụng trong đời sống hoạt động và sinh hoạt của dân cư Nước Ta từ rất lâu. Nó cũng được ghi nhận, diễn đạt và minh họa trong nhiều tư liệu lịch sử dân tộc ở dạng hình ảnh lẫn chữ viết. Phủ biên tạp lục, Nhật dụng thường đàm ( Phạm Đình Hổ ), Kỹ thuật của người An Nam cùng nhiều văn bản khác đã nhắc tới, có hình ảnh chiếc gối này .
Chưa kể, theo ông Lộc Thắng, nhiều cá thể, tổ chức triển khai cũng đã phục dựng gối này từ trước khi cá thể ông Nguyễn Đức Lộc và Công ty Ỷ Vân Hiên bán gối. Chẳng hạn, Đại nội Huế đã tọa lạc gối 5 chái trong Triệu Tổ Miếu từ năm năm nay ; ông Nguyễn Phúc Bảo Duy đã phục dựng và kinh doanh thương mại loại gối này tại An Giang muộn nhất từ năm 2017 … Ngay cả Công ty Ỷ Vân Hiên từ khi ra đời năm 2018 cũng từng xác nhận kỹ thuật sản xuất gối của đơn vị chức năng này ( cùng loại với chiếc gối trong đơn ) được truyền dạy từ nghệ nhân Công Tôn Nữ Trí Huệ ( 98 tuổi ) sống tại Huế. tin tức này sau đó được nhiều người san sẻ để lên tiếng phản đối việc ĐK độc quyền mẫu mã công nghiệp của Ỷ Vân Hiên. Ông Nguyễn Phúc Bảo Duy cho biết không bàn luận gì về việc ông Lộc ĐK độc quyền mẫu mã công nghiệp cho gối xếp mà nói : “ Việc lên tiếng đã có những anh chị yêu di sản nói. Còn mái ấm gia đình tôi cũng đã 3 đời làm gối xếp rồi ” .

Đại diện Ỷ Vân Hiên đã cung cấp cho Thanh Niên văn bản liên quan việc xin cấp chứng nhận sở hữu trí tuệ cho chiếc gối xếp. Theo đó, chủ đơn là ông Nguyễn Đức Lộc yêu cầu Cục Sở hữu trí tuệ xem xét đơn và cấp bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp. Kèm theo đó, bản mô tả kiểu dáng công nghiệp nêu về mặt tổng thể gối là: “Kiểu dáng công nghiệp cần bảo hộ có dạng hình hộp chữ nhật được tạo thành bởi 5 hình hộp chữ nhật nhỏ hơn bằng nhau, xếp gấp khúc chồng lên nhau và được may liền thông qua các lớp vải nối dọc theo chiều dài của gối. Bề mặt của hình hộp chữ nhật là phần họa tiết. Hai đầu mỗi hình hộp chữ nhật nhỏ là phần viền hình chữ nhật màu đỏ bao quanh, bên trong mỗi hình là một kiểu họa tiết dệt khác nhau”.

Có thể độc quyền gối xếp truyền thống ?
Hình ảnh gối xếp ( dưới tay bên phải ) trong tranh tại Bảo tàng Mỹ thuật việt nam
Ảnh : Lộc Thắng

Cần có kiểu dáng, hoa văn mới

Luật sư chuyên sở hữu trí tuệ Trần Thị Tám ( Công ty IPCom ) cho biết điều quan trọng của một hồ sơ độc quyền mẫu mã công nghiệp chính là tính mới của mẫu mã đó. Liên quan chiếc gối xếp thì cần phải có tính mới về mẫu mã gối và những hoa văn trên gối. Đây là chiếc gối dựa truyền thống nên không có tính mới về cách tạo ra gối với những tầng xếp như vậy. Nếu ĐK cho việc trang trí họa tiết hoa văn trên gối thì phải xem những họa tiết hoa văn có năng lực bảo lãnh được hay không. Một yếu tố nữa là mẫu mã gối, hoa văn có thể hiện ở đâu trước khi ông Nguyễn Đức Lộc ĐK độc quyền mẫu mã công nghiệp hay chưa .

Cục Sở hữu trí tuệ ra thông báo từ chối

Ngày 30.7, ông Nguyễn Quang Tuấn, Giám đốc Trung tâm thẩm định và đánh giá mẫu mã công nghiệp – Cục Sở hữu trí tuệ ( Bộ KH-CN ), cho biết sau khi xem xét những họa tiết hoa văn, mẫu mã của gối xếp Ỷ Vân Hiên thấy không có yếu tố mới, TT khước từ cấp bằng chiếm hữu trí tuệ cho ông Lộc .

Ông Đinh Hữu Phí, Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ KH-CN), cũng cho biết không có chuyện trường hợp này đang chờ đóng tiền làm nốt thủ tục để lấy chứng nhận bản quyền. “Nếu nói chờ đóng tiền để lấy bản cứng thì phải là trường hợp đã có thông báo dự định cấp văn bằng; còn đây là thông báo dự định từ chối”, ông Phí nói.

Cũng phải nói thêm, gối xếp Ỷ Vân Hiên thường dùng những loại vải có sẵn hoặc nếu có đặt dệt cũng theo những mẫu truyền thống. Vì thế, về những hoa văn trên vải cũng đã được thể hiện nhiều lần. Trên cơ sở này, bà Tám cho rằng : “ Hoa văn không có gì mới, mẫu mã gối trên những forum cũng đưa ra nhiều rồi. Tính mới nghĩa là trước thời hạn nộp đơn, mẫu mã và những hoa văn này chưa được thể hiện công khai minh bạch. Như vậy thì khó có năng lực được cấp ghi nhận độc quyền mẫu mã công nghiệp với hồ sơ này ”. Cũng theo bà Tám, kể cả có được cấp thì ghi nhận này cũng hoàn toàn có thể bị hủy thuận tiện nếu có đơn phản đối và chứng tỏ mẫu gối này không mới .Về quá trình ĐK độc quyền mẫu mã, ông Nguyễn Đức Lộc cho biết : “ Tôi ĐK với tâm thế là ĐK để làm rồi xuất khẩu, cho mình chính danh chính hãng thôi ”. Ông cũng cho hay đang chờ làm nốt thủ tục hành chính để nhận bản cứng của ghi nhận chiếm hữu .

Viết một bình luận